Boekverslag: De Verdronkene - Margriet de Moor

De Verdronkene

Vraag 1         Het boek ‘De verdronkene’ heeft twee motto’s.

1.       Het is alsof de tijd niet meer recht voor ons uitloopt, in een vervagende lijn, maar als een bochtige draad parallel tussen ons in.

(William Faulkner, Uit: “Terwijl ik op sterven lag”)

2.       Es bellen die Hunde, es rasseln die Ketten, Die Menschen schlafen in ihren betten

(Wilhelm Müller/Frans Schubert, Uit: “Winterreise“)

a)      Breng het eerste motto in verband met het boek:

Het verband is dat het verhaal zich afspeelt op 2 verschillende tijden. Als Lidy naar Zeeland gaat en Armanda in Amsterdam blijft, leven ze nog in dezelfde tijd. Daarna wordt het verhaal van Armanda veel sneller vertelt dan die van Lidy. Wanneer Lidy dood gaat weet Armanda dat al maar moet dat bij Lidy nog gebeuren.

Lidy leeft dus in de verleden tijd, daardoor loopt de tijd niet meer als een rechte lijn tussen de twee. De verhalen gaan echter nog wel over dezelfde ervaringen, daardoor lopen de verhalen parallel aan elkaar, maar door de verschillen in tijd loopt de draad bochtig.

b)      Leg vervolgens een verbinding tussen het tweede motto en het boek:

Het verband tussen dit motto en het boek is dat de tijdens de waternoodramp in 1953 ’s nachts gebeurde terwijl de mensen nog gewoon aan het slapen waren. De blaffende honden en de rammelende kettingen staat voor het water en de levensbedreiging, waar de mensen niks van weten.

Vraag 2                ‘De Verdronkene’ is opgebouwd als een klassiek drama in vijf delen. Ook de klaagliederen waaruit de predikant citeert tijdens de rouwdienst van Lidy, bestaat uit vijf liederen.

Klaaglied  1: Het bittere lot van de stad Jeruzalem, rouw om de eenzame, troosteloze en verwoeste stad.

a)      Geef aan hoe al in deel 1 ‘Het weekenduitstapje’ het bittere lot wordt geschetst dat zich voltrekt voor Lidy, Armanda en de provincie Zeeland?

Als je het boek begint te lezen wordt er duidelijk gemaakt dat er een storm opkomst is. In die tijd vertrekt Lidy naar Zeeland, en onderweg rijdt ze in slecht weer.

Op bladzijde 20 staat: “Een kwartier nadat ze haar zuster voor het laatst in leven had gezien, liep Armanda over de markt.”

Hierdoor weet je al dat Lidy komt te overlijden. Op bladzijde 70 zit Armanda in de bioscoop en ziet beelden van hoe het in Zeeland is. Ze ziet ondergelopen dorpen, kapotte dijken en boven het water uitstekende daken. Zeeland wordt totaal verwoest.

b)      In hoeverre kun je de ontkenning van Armanda dat zij Lidy heeft aangespoord naar Zeeland te gaan, zien als een vorm van verraad?

Armanda drong Lidy nogal aan. Op bladzijde 18 is te lezen dat het Armanda was die Lidy had voorgesteld om naar Zeeland te gaan. Eerst vond Lidy het maar niks, maar uiteindelijk had Armanda haar overtuigd om toch te gaan.

Vraag 3                Klaaglied 2: Woede, overzicht van de verwoesting en de kwade reactie hierop.

a)      Hoe uit zich de wanhoop en rouw om het bittere lot van Lidy bij haar man Sjoerd?

Sjoerd kan Lidy moeilijk loslaten. Hij wil haar terug en wil er niet vanuit gaan dat Lidy overleden is. Hij geeft de hoop niet op en blijft zoeken. In het boek wordt ook gezegd dat hij er slechter uit gaat zien door zijn bleke gezicht en zijn ogen die hol staan.

b)       Welke reactie herken je bij de visite op de verjaardag van Armanda’s moeder?

Het is een ontkennende reactie op het feit dat Lidy dood is. Er wordt gedaan alsof dit een verjaardag zoals altijd is. Niemand wil het over Lidy hebben en dat ze er niet is wordt ook niet besproken. Iedereen lacht en vertelt verhalen over de situatie in Zeeland, maar niet over Lidy.

Vraag 4                Wat een bevrijding zou moeten zijn, wordt een keurslijf. Als ze samen

trouwfoto’s bekijken, merkt Armanda’s moeder op dat de opgewektheid haar dochter heeft verlaten.

Waaruit bestaat Amanda’s keurslijf?

De keurslijf van Armanda bestaat uit het kwijtraken/overlijden van haar zus Lidy. Daardoor had Armanda het gevoel gekregen alsof ze niet maar zichzelf was, waardoor ze ook het gevoel kreeg alsof het niet haar bruiloft was. Armanda zag Lidy als haar verleden, Lidy raakte zoek dus had zij ook het gevoel dat haar eigen verleden verdwenen was.

Vraag 5                Klaaglied 5: Aanvaarding, afsluitende smeekbede om herstel; gebed om mededogen.

a)      Interpreteer het ‘Responsorium’, waarbij je je laat inspireren door enkele regels uit het motto dat hieraan voorafgaat: “Drijft nu de stroom van mijn gedachten / Door ’t ledige ruim van mijn geest / Ze ontmoeten geen tegenstand meer.”

Het verwijst naar de laatste periode van Armanda’s leven waar ze geaccepteerd heeft dat haar leven er uit ziet zoals het er uit ziet. Ook verwijst het naar de laatste momenten van Lidy die weet dat ze nooit meer thuis zal komen.

               

Recensieopdracht            Lees eerst de bijgevoegde recensie goed door.

a)      Hoe denkt de recensent over het boek “De Verdronkene”?

Hij vindt dat het boek op een aparte manier is geschreven en verteld, maar wel op een mooie manier.

b)      Met welke argumenten ondersteunt hij(zij) zijn(haar) standpunt?

“Er hoeft maar dát te gebeuren, of de grond onder je voeten verandert in een moeras. Vaste grond bestaat niet.”

c)       Vergelijk jouw mening met die van de recensent(e).

Noteer verschillen en overeenkomsten.

Ik vind ook dat het boek op een mooie manier is geschreven, ik moest er in het begin alleen wel inkomen. Het was niet zo dat ik het in een mum van tijd uitlas. Ook vond ik het eind van het boek erg langdradig, waardoor het boek mijn aandacht verloor.

Keuzeopdracht      Maak in ieder geval drie van de vier onderstaande opdrachten.

K1           “Alsem en vergif! zolang de ziel dit gedenkt, buigt ze zich neder in mij!” of “Vaak denk ik aan die bitterheid en het lijden. Ik zal deze vreselijke jaren nooit  meer vergeten: mijn ziel zal altijd in de diepste droefheid blijven leven.”

Hoe zijn onderstaande thema’s uit de “Klaagliederen” herhaald, bewerkt en toegesneden op het speciale geval van “De verdronkene”?

a)      Het bittere lot en de verwoesting

Het bittere lot is het moment dat Lidy overlijdt doordat er een keuze wordt gemaakt om haar naar Zeeland te laten gaan. Zij gaat naar een verjaardag, maar eigenlijk gaat ze haar eigen dood tegemoet.   

De overstroming in Zeeland verwoest een landschap, maar ook verwoest het vele levens. Niet alleen de levens van degenen die overlijden, maar ook voor de nabestaanden. Bijvoorbeeld bij de familie van Lidy: Lidy gaat dood en dit heeft grote gevolgen voor haar familie en het meeste voor haar zus Armanda.

b)      Wanhoop en rouw

De wanhoop slaat op het moment dat de familie van Lidy het nieuws hoort over de overstroming in Zeeland.

De rouw slaat op het moment dat blijkt dat Lidy waarschijnlijk dood is en dan komt er een periode van rouw.

c)       Het verraad met een diep gevoelde schuld en schaamte

Het verraad met een diep gevoelde schuld slaat op het feit dat Lidy in Armanda’s plaats naar Zeeland ging. Armanda dacht daarom dat Lidy’s dood haat fout was.

De schaamte slaat op het feit dat na de dood van Lidy, Armanda ervandoor gaat met de man van Lidy.

d)      Het vertrouwen en de aanvaarding

Als in Zeeland de waternoodramp uitbreekt aanvaard Lidy dat ze waarschijnlijk komt te overlijden. Daarom gaat ze voor de andere mensen op de zolder zorgen, waardoor zij haar vertrouwen.

            K2       Bedenk vier andere goede titels voor het boek.

                        Ga daarbij als volgt te werk:

a)      Bedenk eerst waaraan een goede titel moet voldoen

Een goede titel moet natuurlijk te maken hebben met het boek. Het de lezers nieuwsgierig maken en ze aansporen om het boek te gaan lezen.

b)      Noteer de vier titels

-          Een ander leven

-           De Waternoodramp

-          De vervangen zus

-           Het lot

c)       Leg voor elke titel uit waarom die goed bij het boek past

Breng die titels dus steeds in verband met het thema en motieven van het boek.

-          Een ander leven; als Lidy dood is gaat Armanda het leven van haar leiden

-          De Waternoodramp; hier gaat het boek over dus het beschrijft in één keer waar het boek over gaat

-          De vervangen zus; als Lidy dood is gaat Armanda het leven van haar leiden

-          Het lot; omdat als Lidy naar Zeeland gaat, haar lot tegemoet rijdt

K3       Ga op zoek naar twee gedichten die goed passen bij het boek.

a)      Neem deze gedichten op in je verslag.

waarom

de zekerheid van baksteen

viel als een kaartenhuis uiteen

zoals veel kinderdromen

die nooit zijn uitgekomen

die nacht -toen de stormwind beukte

en de dijk het begaf- half Zeeland verzonk

angst verstikte de kreet om genade

en zelfs de zolder bleek geen veilige honk

het water was sneller dan kind en konijn

wat bleef was in wanhoop -leed vreselijk pijn-

bad God om een antwoord maar wist tegelijk

dat niets hier ooit nog hetzelfde zou zijn

De kracht van het water

Onmisbaar voor mens

en natuur.

Water werkt helend

bron van genezing

die het lichaam ontlaadt.

Werkt ook vernietigend

met onmiskenbare

kracht.

Heeft door natuurrampen,

verwoesting,

dood en verderf gebracht.

b)      Zeg in eigen woorden wat er in de gedichten staat.

Waarom:

In het gedicht is de waternoodramp omschreven, het beschrijft hoe alles in een klap voorbij kan zijn. Het gedicht beschrijft de angst en wanhoop. Dat het bijna onmogelijk is om er tegen te vechten en dat door deze gebeurtenis niets meer hetzelfde zou zijn als daarvoor.

De kracht van het water:

Het gedicht gaat over het positieve en negatieve van water. Dat de kracht van water zo sterk is dat het onmisbaar is voor de mens maar ook dodelijk kan zijn.

c)       Noteer zeker vijf overeenkomsten tussen het gedicht en het boek.

Waarom:

De angst die Armanda had toen haar zus zoek raakte, de dromen van Lidy zijn uit elkaar gevallen, Armanda’s leven zal nooit meer hetzelfde zijn zonder Lidy, Armanda haar leven viel ook als een kaarten huis uiteen toen haar zus zoek raakte en er bleef wanhoop achter in Armanda’s leven.

De kracht van het water:

De verwoesting van vele levens door water, de vernietigende werking van water, de onmiskenbare kracht van water waardoor ook de levens van Lidy en Armanda verwoest zijn, de dood en verderf die het water gebracht heeft tijdens de waternoodramp en voordelen en de nadelen van water.