Boekverslag: Erik of het klein insectenboek - Godfried Bomans

Erik of het klein insectenboek

Schrijver

Godfried Bomans

Godfried Bomans is één van de eerste mediapersoonlijkheden in Nederland. Door zijn optredens in quizzen en tv-shows wordt hij een bekende Nederlander. Zijn imago als lolbroek heeft de waardering voor zijn literatuur vaak in de weg gezeten. Zijn houding tegenover de katholieke kerk was ook kritischer dan menigeen dacht. Bomans overlijdt op achtenvijftigjarige leeftijd

Godfried Bomans wordt op 2 maart 1913 geboren in Den Haag. Hij is het vierde kind van vader Johannes Bomans en moeder Arnoldina Reynart. Na Godfried worden nog drie kinderen geboren. In augustus 1913 verhuist het gezin naar Haarlem. Met die stad zal Godfried Bomans de rest van zijn leven hartstochtelijk verbonden blijven. Zijn opvoeding in het katholieke gezin is echter zeer streng en Bomans’ relatie met zijn vader is moeizaam.

Al op het Triniteitslyceum in Overveen openbaart zich het schrijverstalent van Godfried Bomans. Hij publiceert veel in de schoolkrant en zetelde zelf ook al gauw in de redactie. Na het halen van het gymnasiumdiploma schrijft Bomans zich in voor de rechtenstudie in Amsterdam. Als student ontwikkelt hij zijn schrijverschap steeds verder. In 1937 verschijnt zijn officiële debuut, Memoires of gedenkschriften van Mr. P. Bas. Deze humoristische ‘memoires’ van de gefingeerde politicus Pieter Bas trekken meteen de aandacht. De studie rechten in Amsterdam bevalt Bomans niet. In 1939 verhuist hij naar Nijmegen om daar wijsbegeerte en psychologie te gaan studeren. Het katholieke Nijmegen ligt hem veel meer. In Nijmegen ontmoet hij Gertrud Maria Verscheure, bijgenaamd ‘Pietsie’, met wij hij in 1944 trouwt. Het kerkelijk huwelijk kan vanwege de oorlog pas in augustus 1945 worden voltrokken. Godfried en Pietsie Bomans krijgen één dochter: Eva. Zij werd geboren in 1960.

Bomans’ grote doorbraak vindt plaats in het begin van de oorlog. In 1941 verschijnt Erik of Het klein insectenboek, een sprookjesachtig verhaal over het jongetje Erik dat verdwaalt in een fantastische dierenwereld. Het boek beleeft vele herdrukken. Dat juist dit sprookjesboek in de oorlog zo aanslaat, is waarschijnlijk geen wonder. Het boek stelt een warme fantasiewereld tegenover een harde bezetting. Tijdens de oorlog vertoeft Bomans zelf allesbehalve in een fantasiewereld. In 1941 overlijdt zijn vader. In 1943 neemt hij Joodse onderduikers in huis. Hij wordt er door de staat Israël voor gehuldigd met de Yad Vashem-onderscheiding. Aan het einde van de oorlog moet Bomans zelf onderduiken om tewerkstelling te vermijden.

Na de oorlog ontplooit Bomans zich op tal van terreinen, maar meestal uit hij zich in korte stukken: reportages, columns, schetsjes, sprookjes en korte verhalen. Grote populariteit krijgen de avonturen van Pa Pinkelman en Tante Pollewop, een strip die hij voor de Volkskrant maakte met tekenaar Carel Voges. Nadat de televisie in Nederland is ingevoerd, wordt Godfried Bomans één van de eerste bekende Nederlanders. Zijn humoristische talent en improvisatievermogen maken hem tot een graag gezien gast in tv-shows als Hou je aan je woord. Bomans is wel verweten dat hij met dit soort optredens zich zelf te kort deed. Hij krijgt er het imago van eeuwige lolbroek door, terwijl zijn literaire vermogens dieper reikten.

Eén van Bomans’ belangrijkste boeken is In de kou uit 1969. Het is een verslag van gesprekken van Bomans met vriend en geloofsgenoot Michiel van der Plas. In zijn overdenkingen over de snel veranderende plaats van de kerk en over zijn eigen scepsis ten opzichte van het geloof, toont Bomans zijn indrukwekkende kennis van de geschiedenis en de cultuur. Voor een radioprogramma van de VARA en de AVRO bivakkeert Godfried Bomans in juli 1971 enige tijd op Rottum om verslag te doen vanuit de eenzaamheid. Het bevalt hem slecht, en het heeft zijn instabiele gezondheid niet bevorderd. Godfried Bomans overlijdt plotseling op 22 december 1971 aan een hartaanval in zijn woning in Bloemendaal. 

Lofrede

Toen ik de titel van het boek, “Erik of het klein insectenboek” las dacht ik meteen wat is dit voor een vaag boek. Ik snapte namelijk niet waarom het ‘of’ is in plaats van ‘en’. Uiteindelijk hoorde ik dat het komt omdat het deel ‘het klein insectenboek’ als ondertitel gebruikt kan worden.

Nadat ik het boek gelezen had hoorde ik dat er ook een film over was gemaakt. Dus ik heb, na het boekje, ook de film gezien. Maar als je het boekje gelezen hebt  valt de film heel erg tegen. Het is namelijk veel minder uitgebreid.

In het begin moest ik heel erg wennen aan het feit dat het in ouder Nederlands is geschreven. Maar doordat het zo geschreven is las het boekje heel snel weg en was het ook leuker om te lezen.

Ikzelf heb het niet zo heel erg op insecten en kleine beestjes. Maar door dit boek heb ik mijn mening wat bijgesteld. Ik vind het namelijk verbazingwekkend hoe deze beestjes leven en doen. Ik denk ook dat dit de bedoeling van Godfried Bomans was toen hij dit boekje schreef. Er zijn namelijk heel veel mensen die niet van insecten houden en door dit boekje kunnen ze ook hun mening wat bijstellen.

Ook wil Bomans ons laten zien dat we te veel over dingen nadenken en dat dat uiteindelijk toch maar tot beperkte antwoorden lijdt.

Het boek begint dat Erik op magische wijze in zijn schilderij ‘Wollewei’ terechtkomt. Daar wilt hij alle insecten op het schilderij ontmoeten. Bijna al die insecten blijken een probleem te hebben en Erik probeert zo goed en zo kwaad dat probleem op te lossen. Maar uiteindelijk, doordat hij al die problemen wilt oplossen, gaan de insecten niet meer op hun instinct af, maar gaan ze af op wat er in ‘Solms’ staat. Dat is een boek waaruit Erik al de insecten moet leren voor school.

Al met al kan ik dit boek zeker aan iedereen aanraden. Jong en oud. Het is namelijk ondanks dat er soms moeilijke worden instaan een boek dat iedereen van elke leeftijd kan lezen.

Keuzeopdracht C

Erik is nog steeds opzoek naar de opening van het schilderij. Hij loopt zich een ongeluk maar kan het niet vinden. Als hij op een gegeven moment bij een graspol aankomt ziet hij een eigenaardig wezen. Erik moest er lang over nadenken totdat hij wist wat voor schepsel dit was. Dit beest zie je namelijk niet veel, hij zit altijd verscholen onder bijvoorbeeld een bloempot. Maar diep in zijn gedachten kon hij achterhalen wat het was. Namelijk een pissebed. Erik liep naar de pissebed toe, hij zag er namelijk erg verdrietig uit.

Hij vroeg aan de pissebed: ‘Meneer Pissebed? Waarom bent u zo verdrietig?’

De pissebed had hem niet zien aankomen en keek dus ook verbaasd op.

‘Huh?’, zei hij, ‘Wat gaat jou dat nou aan?’

Erik was verbaasd door deze reactie en wist dus ook even niet wat hij moest zeggen.

Uiteindelijk zei hij, ‘Sorry Meneer Pissebed, dat ik mij bemoeide met uw zaken. Maar ik wilde alleen maar weten of ik misschien kon helpen.’

‘Owh’, zei de pissebed, ‘Als ik dat had geweten had ik niet zo gereageerd. Maar nee ik denk niet dat je kan helpen.’

‘Maar misschien als ik het weet kan ik wel helpen?’, zei Erik.

‘Dat is waar’, zei de pissebed. ‘Oké, ik zal het je vertellen.  

Dus begon de pissebed met het vertellen van zijn probleem. Het ging over dat zijn familie is ontvoerd door een boze groep mieren. Erik kon zich dat niet voorstellen, want hij had zojuist een heel aardige groep mieren zien passeren. Maar Erik had hem beloofd te helpen en dat zou hij dus ook doen.

Als eerste gingen ze langs bij die aardige groep mieren om te vragen of zij iets gezien hadden. Het bleek inderdaad dat er een boze groep mieren bestond en zij wisten ook waar die woonden.

Ze zouden ons daarheen brengen in ruil voor een stukje honing. Erik vond dit wel een goede ruil en ging dus akkoord.

Het was een heel eind lopen naar waar de boze groep mieren leefde. Het duurde wel een hele dag voordat ze er waren. Maar ze moesten nog even wachten. Ze moesten namelijk nog een plan bedenken. Het plan was uiteindelijk dat Erik naar binnen zou gaan en zeggen dat hij iets wilde vragen. Tegelijkertijd zouden de andere mieren een gat graven en naar binnen gaan, samen met de pissebed.

De volgende morgen begonnen ze aan het plan. Erik liep op de mierenhoop af en ging naar binnen. Al de mieren kwam heel dreigend op hem af, maar vielen hem niet aan maar vroegen hem wat hij hier te zoeken had. Erik zei dat hij graag wilde weten waar de opening van het schilderij was. Terwijl hij dat vroeg gingen de mieren en de pissebed naar binnen en namen de familie van de pissebed mee. Erik praatte zich er uit en kon weer weg gaan. Uiteindelijk leefde de pissebed familie nog lang en gelukkig. En ging Erik weer opzoek naar de opening van het schilderij.

Close To You - Michael Prins

1. I didn’t change my name for good luck, it just happened to be mine

2. Didn’t ask for any reason or any of your time

3. I don’t need your advertising, I don’t seek for diamond eyes

4. I don’t fit in your perfection, I don’t fit into your lie

5. But to you my darling, for you I would truly sing

6. For you my crazy babe, I would do just anything

7. Just to get close to you

8. And the other night you made me dance but now I act insane

9. I try to find a reason and I try not te be strange

10. And I think that it’s funny cause I’m nowhere near like you

11. You made of me a villain, oh but maybe that’s more true

12. And I’m searching for my pride again

13. As I’m haunting for your eyes again

14. But you’re nowhere to be found tonight

15. Still I wait in every morning light

16. So until that day is mine

17. So is it me the one who is out of sight, am I running out of time

18. Do you want to see me prisoned, yet to guard you through the night

19. Is your vison to be safe and told that everything’s alright

20. When the whole goddamn world knows about the danger of this tide

21. Well then I would come back to you, yes I would come back to you

22. Knowing you would walk away, knowing you would walk away

23. So until that day is mine

24. And then you might not well remember me, or act like you’re surprised

25. When everyone’s surrounding you, but darling that don’t mind

26. Just turn around and look at me when you pass me in the aisle

27. I still hold a thousand doors for you, just to talk to you so I could get close to you

28. And why won’t you see me through

29. Knowing I would never leave

30. Knowing I would never leave

31. So until that day is mine, darling I would wait for you

32. I would wait for you, I would wait for you

33. And why won’t you see me through, I would wait for you

34. Darling I would wait for you, my love

35. My love, why won’t you see me through

36. That darling I would wait for you

Dicht Bij Jou - Michael Prins

1.   Ik heb mijn naam niet verandert voor geluk, het bleek gewoon de mijne te zijn

2.   Heb niet gevraagd voor een reden of om je tijd

3.   Ik heb je advies niet nodig, ik zoek niet naar diamanten ogen

4.   Ik pas niet in jouw perfectie, ik pas niet in jouw leugen

5.   Maar voor jou mijn schat, voor jou zou ik zingen

6.   Voor jou mijn lieveling, zou ik gewoon alles doen

7.   Alleen om dicht bij jou te komen

8.   Op een nacht liet je me dansen, maar nu gedraag ik me vreemd

9.   Ik probeer een reden te vinden, en niet raar te doen

10. En ik vind het grappig, wamt ik ben niet eens in de buurt

11. Je hebt van me een schurk gemaakt, maar misschien is dat meer dan waar

12. Ik zoek weer naar mijn trots

13. Terwijl ik naar jouw ogen aan het jagen ben

14. Maar je bent nergens te vinden

15. Nog steeds wacht ik elke morgen in het ochtend licht

16. Totdat die dag van mij is

17. Dus ben ik degene die uit het zicht is, heb nu bijna geen tijd meer

18. Wil je mij gevangen zien, alleen om jou te begeleiden voor de nacht

19. Is het jou gedachte om veilig te zijn en te horen dat alles goed is

20. Terwijl de hele verdraaide wereld weet van de gevaren van dit tij

21. Nou dan zou ik naar je terug komen, ja ik zou naar je terug komen

22. Wetende dat je weg zou lopen, wetende dat je weg zou lopen

23. Dus tot die dag van mij is

24. En dan zou je mij misschien niet meer herinneren, of doen alsof je verrast bent

25. Als iedereen je omringt, maar lieverd dat geeft niet

26. Draai je gewoon om en kijk me aan als je passeert in de gang

27. Ik heb nog zoveel mogelijkheden voor je, gewoon om met je te praten zodat ik        

      dicht bij kan komen

28. En waarom geloof je me niet

29. Wetende dat ik nooit weg zou gaan

30. Wetende dat ik nooit weg zou gaan

31. Dus tot die dag van mij is, lieverd zou ik op je wachten

32. Ik zou op je wachten, ik zou op je wachten

33. En waarom geloof je me niet, ik zou op je wachten

34. Lieverd ik zou op je wachten, mijn liefste

35. Mijn liefste, waarom geloof je me niet

36. Dat, lieverd, ik op je wachten zou